Dnia 18 grudnia 2025 TSUE (bardzo ostatnio aktywny w polskich sprawach) w sprawie C-481/24 zajął się tematem instytucji potrącenia (wykładni art. 498-499 k.c.) w relacji b2b w kontekście Dyrektywy 2011/7/UE z 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych i wydaną na jej podstawie ustawę z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1790).

Sprawa była oparta kanwie spory między przedsiębiorcami, w którym jeden z nich wystąpiło przeciwko drugiemu z roszczeniem o zapłatę za zaległych faktura VAT z tytułu umowy przewozu. Pozwanym dłużnikiem był inny przedsiębiorca posiadający również wierzytelność pieniężną w stosunku do powoda. Dłużnik po złożeniu oświadczenia o potrąceniu zanegował tym samym prawo po stronie powoda do odsetek i kosztów rekompensaty w związku z mocą wsteczną potrącenia.

W konsekwencji tego pojawiła się wątpliwość – jaki wpływ na uprawnienia Wierzyciela wynikające z przepisów o nadmiernych opóźnieniach ma moc wsteczna, którą art. 499 k.c. przypisuje oświadczeniu o potrąceniu.

TSUE wskazał, że prawo Wierzyciela do żądania kwoty rekompensaty kosztów dochodzenia wierzytelności nie może powstać w przypadku braku prawa do takich odsetek. W sytuacji zatem ziszczenia się skutku potrącenia z chwilą wsteczną – potrącenie nie prowadzi do utraty prawa do tych odsetek, lecz skutkuje tym, że prawo to uważa się za nigdy niezaistniałe.

TSUE wskazał, iż w sytuacji gdy Wierzyciel – gdy nie otrzymuje płatności (za fakturę) w przewidzianym terminie – może podjąć kroki w celu odzyskania swojej wierzytelności i ponieść w związku z tym pewne koszty, których ze względu na moc wsteczną oświadczenia o potrąceniu nie będzie mógł odzyskać- wskazując wprost, że „każde przeciętnie przezorne przedsiębiorstwo będące wierzycielem musi liczyć się z możliwością takiego potrącenia, gdy tylko staje się ono równolegle dłużnikiem i wierzycielem innego przedsiębiorstwa”.

W realiach sprawy wierzytelność przedstawiona do potrącenia była wymagalna przed terminem płatności faktur, a potrącenie było zatem w pełni przewidywalne – w konsekwencji wierzyciel musiał liczyć się z taką możliwością.

Trybunał zaznaczył, że cele dyrektywy 2011/7/UE nie byłyby osiągnięte, gdyby odsetki i koszty odzyskiwania należności, które powstały zanim potrącenie stało się możliwe, zostały wstecznie umorzone wskutek potrącenia, co nie ma miejsca w kontekście wykładni instytucji potrącenia. W takim przypadku wierzyciel musi otrzymać odsetki do dnia, w którym potrącenie stało się możliwe, jak również rekompensatę za podniesione do tego dnia koszty odzyskiwania należności.

Zatem w omawianej sytuacji od dnia materializacji skutku potrącenia (umorzenia się wierzytelności) brak jest podstaw do naliczania odsetek oraz rekompensaty za koszty odzyskiwania należności.